Европын холбоон

(перенаправлено с «Европын Холбоо»)

Европын холбоо — одоогоор Европо түбиин 28 тусгаар уласай эдэй засаг, улас түрын нэгэдэл юм. Уридань байһан Европын Нүүрһэн Буладай Ниигэмлэг, болон Европын Эдэй Засагай Ниигэмлэгые 1958 ондо ниилүүлжэ, 6 уласай гишүүншлэлтэйгээр Европын Ниигэмлэгые байгуулагдаба. Эхэнэй хэдэн жэлүүдһээ гишүүд шэнээр элһэһээр бүхэ талын үйлэ ажаллагаань үргэжэһөөр 1993 оной Маастрихтай хэлэлсээрээр Европын Холбоо (ЕХ) хэмээхэ одоогой нэрээ абаһан бэлэй.

Circle of 12 gold stars on a blue background
Уряа: "In Varietate Concordia" (Латин)
"United in Diversity"
Түрын дуулал: "Европын Гимн"
(инструментальна)
Global European Union.svg
Институциональна
байранууд
Брюссель

Франкфурт

Люксембург

Страсбург

  • Парламент (албан
    байра)
Томо метрополисПарис
Албан хэлэн
Албан үзэгнүүдЛата • Грек • Кирилл[2]
Шажан
(2015)[3]
71.6% Христосой
—45.3% Католик
—11.1% Протестантизм
—9.6% Үнэн алдарта
—5.6% Бусад
24% Шажангүй
1.8% Лалын
2.6% Бусад
ТүхэлГүрэнэй дээрхи холбоон
Гэшүүн уласууд
Түрэ засагУлас хоорондын
Урсула фон дер Ляйен
Давид Сассоли
Шарль Мишель
Flag of Slovenia.svg Словени
Бүридэлгэ[4]
1958 оной 1 һарын 1
1987 оной 7 һарын 1
1993 оной 11 һарын 1
2009 оной 12 һарын 1
2013 оной 7 һарын 1
(Хорвати)
2020 оной 1 һарын 31
(Ехэ Британи)
Дэбиcхэр газар
• Total
4,233,262 км2
• Уһанай процент (%)
3.08
Хүн зон
• Тоосоо 2020
447,706,209[5]
• Хүн зоной нягтарал
106
ДНБ (ХАШТ)2021 оной тоосоо
• Бүгэдэ
Increase $20.918 триллион[6]
• Нэгэ хүндэ
$46,888
ДНБ (нэрлэһэн)2021 оной тоосоо
• Бүгэдэ
Increase $17.128 триллион[6]
• Нэгэ хүндэ
$38,256
ОТББЭ (2019)Positive decrease 30.2[7]
дундаж
ХХИ (2019)Increase 0.911[8]
онсо һайн · 14
Мүнгэн тэмдэгтэЕвро (EUR; ;
еврозонодо) ба
Сагай бүһэUTC - UTC+2 (WET,
CET, EET)
• Зун (ЗС)
UTC+1 - UTC+3
(WEST, CEST, EEST)
Интернет домэйн.eu[lower-alpha 2]
Вебсайт
europa.eu

Европын Холбоонь дэлхэйн бусад бүһэ нютагай байгуулалгуудһаа үлүүтэйгөөр эдэй засаг, улас түрын хубида шамбай нягтарһан, гэшүүн оронуудай засаглалые дабхар шэглүүлэгшэ нэгэн махабадынь болоһон, адармаатай үргэн хүреэтэ, нарибшалһан тогтолсоо болоһон. Дотороо Европын Хороо, Европын Нэгэдэлэй Зүблэл, Европын Зүблэл, Европын Нэгэдэлэй Шүүлгэ, Европын Түб Банк зэргэ тусгай үүрэгтэй 7 байгуулалгые багтаадаг. Европын Нэгэдэлэй эргэдһээ 5 жэл тутамда Европын Парламент һунгагдадаг.

Европын Холбоондо дэлхэйн ниитэ хүн зоной 7.3% болохо 500 сая хүн амидаржа, дэлхэйн ниитэ ДНБ-ын 20% бүтээгдэдэг юм. Хуулишалан гэшүүн оронууд даяар нэгэдэһэн заха зээл бии болгожо байгаа. 1999 ондо нэгэдэһэн мүнгэн тэмдэгтэ еврые 15 гишүүн уласдаа нэбтэрүүлбэ. Гишүүн оронуудаа түлөөлхүйсэ эрхэтэй тула НҮБ, ДХБ, Ехэ Найман, Ехэ Хоринай уулзалта, хэлэлсээртэ байнга оролсодог.

Далбаань сэнхир дэбисхэр дээрэ дугараглаһан 12 алтан шара одонһоо бүрдэнэ. Энэнь үндэһэн 12 холбоотоные мүн байна. Энэ тугые 1980 онһоо хойшо хэрэглэхэ болобо.

European Commission

ТүүхэПравить

Дэлхэйн хоёрдугаар дайнай дараа Европын бүрин эрхэтэ уласууд Европын интеграциин проект гү, али Европын байгуулалта (Франци: la construction européenne) гэжэ олон тала дээрэ хэрээ хэлсээн байгуулжа, уламаар бүри нэмэгдэжэ байдаг олон талата бодолгые (гү, али тусгаар тогтонолоо) нэгэдхэжэ эхилбэ. Удаахи саг хугасаанай шкалань Европын холбооной (ЕХ) хуули ёһоной эхилэлгые харуулһан—энэ нэгэдэлэй үндэһэн һуури. ЕХ нь 1950-да ондо Шуманай Тунхаглалые дахажа байгуулагдаһан Европын Ниигэмлэгнүүдһээ (ЕН) мүнөөнэй олон уялгые залгамжалжа абаһан.

Legend:
  Б: баталалга
  Х: хүсэндэ оролго
  З: зогсоолго
  Д: болзорой дүүргэлгэ
    де-факто һолилго
  Rel. w/ EC/EU framework:
   де факто дотор
   гадна
                    Европын Холбоон (ЕХ) [Үргэ.]  
  Европын Ниигэмлэгүүд (ЕН) (I тулга)
Европын Атомна Энергиин Ниигэмлэг (ЕАЭН гү, али Евратом) [Үргэ.]      
  /   /   /   Европын Нүүрһэн Буладай Ниигэмлэг (ЕНБН)  
    Европын Эдэй Засагай Ниигэмлэг (ЕЭЗН)    
            Шенгенэй Хуулинууд Европын Ниигэмлэг (ЕН)
'TREVI' Юстици ба Дотоодо Хэрэг (ЮДХ, II тулга)  
    Хойто Атлантын Хэрээнэй Байгуулга (НАТО) [Үргэ.] Уголовно хэрэгэй талаар Сагдаа ба Сүүдэй хамтын ажаллалга (PJCC, II тулга)
   
Англи-Франциин эблэл
[Хамгаалга

НАТО-до шэлжэһэн]

Европын Улас Түрын Хамтын Ажаллалга (EPC)   Хамтын Гадаада ба Аюулгүй Байдалай Политика
(ХГАБП, III тулга)
  Баруунай Холбоон (БХ)   /   Баруун Европын Холбоон (БЕХ) [1984 ондо БЕХ-ой һэргээлгын дараа тодорхойлогдоһон Даалгабаринь ЕХ-до шэлжэһэн]
     
[Олониитэ, соёлой даалгабаринууд ЕЗ-дэ шэлжэһэн] [Үргэ.]                
п·о·р
      Европын Зүблэл (ЕЗ)
Дюнкеркын Пакт¹
Б: 1947 оной 3 һарын 4
Х: 1947 оной 9 һарын 8
Д: 1997 оной 9 һарын 8
Брюсселиин Хэрээ¹
Б: 1948 оной 3 һарын 17
Х: 1948 оной 8 һарын 25
З: 2011 оной 6 һарын 30
Лондон ба Вашингтоной хэрээнүүд¹
Б: 1949 оной 4 һарын 4/5 һарын 5
Х: 1949 оной 8 һарын 3/8 һарын 24
Парисай хэрээнүүд: ЕНБН ба ЕХН
Б: 1951. 4 һарын 18/1952. 5 һарын 27
Х: 1952 оной 7 һарын 23/—
Д: 2002 оной 7 һарын 23/—
Брюсселиин Хэрээнэй Хубилалга
ба Нэмэхэ Протокол
¹
Б: 1954 оной 10 һарын 23
Х: 1955 оной 5 һарын 6
Римэй хэрээнүүд: ЕЭЗН² ба ЕАЭН
Б: 1957 оной 3 һарын 25
Х: 1958 оной 1 һарын 1
БЕХ-ЕЗ хэлсээн¹
Б: 1959 оной 10 һарын 21
Х: 1960 оной 1 һарын 1
Брюсселиин (Ниилэлгын) Хэрээ³
Б: 1965 оной 4 һарын 8
Х: 1967 оной 7 һарын 1
Давиньоной тоосоон
Б: 1970 оной 10 һарын 27
Нэгэдэмэл Европын Акт (НЕА)
Б: 1986 оной 2 һарын 17/28
Х: 1987 оной 7 һарын 1
Шенгенэй Хэрээ ба Конвенци
Б: 1985. 6 һарын 14/1990. 6 һарын 19
Х: 1995 оной 3 һарын 26
Маастрихтын хэрээ²,
Б: 1992 оной 2 һарын 7
Х: 1993 оной 11 һарын 1
Амстердамай Хэрээ
Б: 1997 оной 10 һарын 2
Х: 1999 оной 5 һарын 1
Ниццын Хэрээ
Б: 2001 оной 2 һарын 26
Х: 2003 оной 2 һарын 1
Лиссабоной Хэрээ
Б: 2007 оной 12 һарын 13
Х: 2009 оной 12 һарын 1
¹Although not EU treaties per se, these treaties affected the development of the EU defence arm, a main part of the CFSP. The Franco-British alliance established by the Dunkirk Treaty was de facto superseded by WU. The CFSP pillar was bolstered by some of the security structures that had been established within the remit of the 1955 Modified Brussels Treaty (MBT). The Brussels Treaty was terminated in 2011, consequently dissolving the WEU, as the mutual defence clause that the Lisbon Treaty provided for EU was considered to render the WEU superfluous. The EU thus de facto superseded the WEU.
²The treaties of Maastricht and Rome form the EU's legal basis, and are also referred to as the Treaty on European Union (TEU) and the Treaty on the Functioning of the European Union (TFEU), respectively. They are amended by secondary treaties.
³The European Communities obtained common institutions and a shared legal personality (i.e. ability to e.g. sign treaties in their own right).
⁴Between the EU's founding in 1993 and consolidation in 2009, the union consisted of three pillars, the first of which were the European Communities. The other two pillars consisted of additional areas of cooperation that had been added to the EU's remit.
⁵The consolidation meant that the EU inherited the European Communities' legal personality and that the pillar system was abolished, resulting in the EU framework as such covering all policy areas. Executive/legislative power in each area was instead determined by a distribution of competencies between EU institutions and member states. This distribution, as well as treaty provisions for policy areas in which unanimity is required and qualified majority voting is possible, reflects the depth of EU integration as well as the EU's partly supranational and partly intergovernmental nature.
⁶Plans to establish a European Political Community (EPC) were shelved following the French failure to ratify the Treaty establishing the European Defence Community (EDC). The EPC would have combined the ECSC and the EDC.

ДемографиПравить

Хүн зонПравить

2020 оной 2 һарын 1-эй байдалаар Европын Холбооной хүн зон 447 сая оршон хүн байһан (дэлхэйн хүн зоной 5.8 хуби).[9][10]

Гэшүүн уласуудПравить

ХолбооһонПравить

ЗүүлтэПравить

Европо
 Австри · Азербайджан · Албани · Андорра · Беларусь · Бельги · Болгари · Босни ба Герцеговина · Ватикан · Германи · Греци · Гүржи · Дани · Ирланд · Исланд · Испани · Итали · Казахстан · Кипр · Оросой холбоото улас · Латви · Литва · Лихтенштейн · Люксембург · Мальта · Молдави · Монако · Нидерланд · Норвеги · Нэгэдэһэн Хаанта Улас · Польшо · Португал · Румыни · Сан-Марино · Серби · Словак · Словен · Турк · Унгар · Украина · Финланд · Франци · Хойто Македони · Хорвати · Черногори · Чехи · Швейцари · Швеци · Эстони



Ошибка цитирования Для существующих тегов <ref> группы «lower-alpha» не найдено соответствующего тега <references group="lower-alpha"/>