Нүүрһэнтүрэгшэ

Нүүрһэнтүрэгшэ (Латин: carbo "нүүрһэн"), болбол C тэмдэгтэй ба 6 гэһэн атомай дугаартай химиин элемент юм. Энэнь металл буса ба дүрбэнвалентна—дүрбэн электроные ковалент химиин холбоонууд бии болгоходо нээлтэтэй болгодог. Энэнь үелхэ системын 14-р бүлэгтэ хабаададаг.[13] Нүүрһэнтүрэгшэ нь дэлхэйн гадарай оройдоо 0.025 хубиие эзэлдэг.[14] Гурбан изотоп байгаалида байдаг, 12C ба 13C тогтоборитой болбол 14C нь радионуклид ба хахад-задаралгын хугасаань 5730 жэл оршон байдаг.[15] Нүүрһэнтүрэгшэ болбол эртэ урдын сагта мэдээжэ байһан үсөөн элементүүдэй нэгэ юм.[16]

Нүүрһэнтүрэгшэ, 6C
Загбар:Infobox element/symbol-to-top-image/alt
Графит (зүүн) ба алмаз (баруун),
нүүрһэнтүрэгшын хоёр аллотроп
Нүүрһэнтүрэгшэ
Аллотропуудграфит, алмаз ба
үлүү
Гаралгаграфит: хара, металл-
харагдадаг
алмаз: сэбэр
Стандарт атомна
хүндэ
Ar, std(C)
[12.009612.0116]
ниитэ болоһон: 12.011
Нүүрһэнтүрэгшэ үэлхэ системэдэ
Уһантүрэгшэ Гели
Лити Берилли Бор Нүүрһэнтүрэгшэ Азот Хүшэлтүрэгшэ Фтор Неон
Натри Магни Хүнгэн сагаан Сахюур Фосфор Хүхэр Хлор Аргон
Кали Калци Сканди Титан Ванади Хром Марганец Түмэр Кобальт Никель Зэд Сайр Галли Германи (хими) Арсеник Селен Бром Криптон
Рубиди Стронци Иттри Циркони Ниоби Молибден Технеци Рутени Роди Паллади Мүнгэн (металл) Кадми Инди Сагаан туулган Антимон Теллур Йод Ксенон
Цези Бари Лантан Цери Празеодими Неодими Промети Самари Европи Гадолини Терби Диспрози Гольми Эрби Тули Иттерби Лютеци Гафни Тантал Вольфрам Рени Осми Ириди Сагаан алтан Алтан Мүнгэнэй уһан Талли Туулган Бисмут Полони Астат Радон
Франци (хими) Ради Актини Тори Протактини Уран (химиин элемент) Нептуни Плутони Америци Кюри (химиин элемент) Беркли Калифорни (химиин элемент) Эйнштейни Ферми Менделеви Нобели Лоуренси Резерфорди Дубни Сиборги Бори Хасси Мейтнери Дармштадти Рентгени Коперници Нихони Флерови Москови Ливермори Теннессин Оганесон


C

Si
борнүүрһэнтүрэгшэазот
Атомай дугаар (Z)6
Бүлэг14-р бүлэг
Үе2-р үе
Блок  p-block
Электроной
бүридэл
[He] 2s2 2p2
Бүрхөөл дэхи
электроной тоо
2, 4
Бодос зүйн шэнжэ шанар
Түлэбхатуу
Сублимациин точко3915 K ​(3642 °C, ​
6588 °F)
Нягта (т.т.)аморфно: 1.8–
2.1 г/см3[1]
графит: 2.267 г/см3
алмаз: 3.515 г/см3
Гурбалһан сэг4600 K, ​10,800 кПа[2][3]
Хайлаха дулаанграфит: 117 кДж/моль
Молярна дулаа
багтааса
графит: 8.517 Дж/(моль·K)
алмаз: 6.155 Дж/(моль·K)
Атомай шэнжэ шанар
Окислениин зэргэ−4, −3, −2, −1, 0, +1,[4]
+2, +3,[5] +4[6] (бага
зэргэ хүшэлтэй оксид)
Сахилгаан
эсэргүү шанар
Полингын шкала: 2.55
Ионизациин
энерги
1-р: 1086.5 кДж/моль
2-р: 2352.6 кДж/моль
3-р: 4620.5 кДж/моль
(үлүү)
Ковалентна радиусsp3: 77 пм
sp2: 73 пм
sp: 69 пм
Ван-дер-Ваальсай
радиус
170 пм
Спектральна диапазондохи Үнгын шугамнууд
Бодисой Спектральна шугамнууд
Бусад шэнжэ шанар
Байгаалиин
үзэгдэл
primordial
Абяанай хурда
нарин гол
алмаз: 18,350 м/с
(20 °C-да)
Дулаанай
һуналга
алмаз: 0.8 µm/(m⋅K)
(25 °C-да)[7]
Дулаа
дамжуулса
графит: 119–
165 Вт/(m⋅K)
алмаз: 900–
2300 Вт/(m⋅K)
Сахилгаан
эсэргүүсэл
графит: 7.837 µΩ⋅м[8]
Сахилгаан
эмхилэлгэ
диасуранзан[9]
Молиин суранзан
даагдаса
алмаз:
−5.9×10−6 см3/моль[10]
Юнгын модульалмаз: 1050 ГПа[7]
Хүдэлэлгын
модуль
алмаз: 478 ГПа[7]
Багтасын модульалмаз: 442 ГПа[7]
Пуассоной
коэффициент
алмаз: 0.1[7]
Моосой шанарграфит: 1–2
алмаз: 10
CAS номератомай: 7440-44-0
графит: 7782-42-5
алмаз: 7782-40-3
Түүхэ
НээлгэЕгипет ба
Шумерууд[11] (МЭҮ 3750)
Элемент гээшэ
зүбшөөгдэһэн
Антуан Лавуазье[12]
(1789)
Гол Изотопууд
Изо-
топ
Дэлгэ-
рэлгэ
Half-life
(t1/2)
Һүнэлгын
гурим
Үрэ
11C syn 20 мин β+ 11B
12C 98.9% стабильна
13C 1.1% стабильна
14C мүр 5730 y β 14N
Category Категори: Нүүрһэнтүрэгшэ

ТодорхойлолгоПравить

АллотропиПравить

Нүүрһэнтүрэгшын үндэһэн аллотропинууд

ИзотопиПравить

3 үндэһэн изотопитой:

  1. 12C — тархалта 98,9 %, тогтоборитой изотопи
  2. 13C — тархалта 1,1 %, тогтоборитой изотопи
  3. 14C — маша бага тархалтатай, тогтоборитой (сасараг эдибхитэ) изотопи

Нүүрһэнтүрэгшын зарим онсогой нэгэдэлнүүдПравить

Нүүрһэнтүрэгшэнь бүхы түрэлэй амиды бэетын үндэһэн бүтэсэ, уламаар органик химиин һуури шудалагдахуун болоно.

Нүүрһэнтүрэгшын зарим онсогой нэгэдэлнүүд:

Нүүрһэниинь нүүрһэнтүрэгшын байгаали дахи үндэһэн эхэ үүдэбэри юм (Антрацитынь 95 % нүүрһэнтүрэгшэ агуулдаг).

ЗүүлтэПравить

  1. Загбар:RubberBible86th
  2. Haaland, D (1976). «Graphite-liquid-vapor triple point pressure and the density of liquid carbon». Carbon 14 (6): 357–361. Загбар:DOI.
  3. Savvatimskiy, A (2005). «Measurements of the melting point of graphite and the properties of liquid carbon (a review for 1963–2003)». Carbon 43 (6): 1115–1142. Загбар:DOI.
  4. Fourier Transform Spectroscopy of the Electronic Transition of the Jet-Cooled CCI Free Radical.
  5. Fourier Transform Spectroscopy of the System of CP.
  6. Carbon: Binary compounds.
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 Properties of diamond, Ioffe Institute Database
  8. Material Properties- Misc Materials.
  9. Magnetic susceptibility of the elements and inorganic compounds, in Handbook of Chemistry and Physics 81st edition, CRC press.
  10. Weast, Robert (1984). CRC, Handbook of Chemistry and Physics. Boca Raton, Florida: Chemical Rubber Company Publishing, E110. ISBN 978-0-8493-0464-4. 
  11. History of Carbon and Carbon Materials - Center for Applied Energy Research - University of Kentucky. Caer.uky.edu.
  12. Senese, Fred (2000-09-09). Who discovered carbon?. Frostburg State University.
  13. carbon | Facts, Uses, & Properties (en).
  14. carbon.
  15. Carbon – Naturally occurring isotopes. WebElements Periodic Table.
  16. History of Carbon.