Открыть главное меню

Тайюань (хит. хил. 太原, пиньинь: Tàiyuán) — Хитадай хото, Шаньси можын засаг захиргаанай түб. Фэньхэ голой эрьедэ оршоно (Шара мүрэнэй һаба). Мүрэнэй баруун ба зүүн эрье табан хүүргэнүүдээр холбогдоно. ДНБ-нь 89,55 тэрбум юань гү, али нэгэ хүндэ 12 821 юань гаргана.

Тайюань хото
ᠲᠠᠢᠶᠤᠸᠠᠨ
ᠬᠣᠲᠠ
—  аймаг зэргэтэй хото  —
Тайюань хото
Лунтан сэсэрлиг, Зүүн субарган, Цзинь Цы сүмэ.
Хитадай Шаньси можодо Тайюань хото
Улас орон  БНХАУ
Можо Шаньси можо
Можын хото Тайюань хото
Газар нютаг 6 959 км²
Хүн зон (тоол.) 4 201 591 (2010)
Сагай бүһэ Хитадай саг (НЗНС+8)
Сахим газар taiyuan.gov.cn (хитадаар)

ТүүхэПравить

Тайюань болбол МЭҮ 500 ондо Чжао Цзянцын (хит. 趙簡子) Цзиньян (хит. 晉陽) нэрэтэйгээр бариһан эртын ниислэл юм. Цинь уласай үедэ хотые Тайюань гэжэ шэнээр нэрлэгдэбэ. Тус хотодо зарим хитад эзэн хашуул түрэһэн байна, эдэ дунда эгээл алдар суутайнь Тан уласай Ли Шиминь.

Эхиндээ Цзиньян эртын Чжао уласай стратегиин түб байгаа. МЭҮ 221 ондо Цинь уласай Чжао уласые эзэмдэһэнэй һүүлдэ, хото Тайюань аймагые амбан захирагшын һууса болобо. Хань уласай үедэшье хото адли зэргэтэй байгаа.

VI зуун жэлдэ хото Зүүн Вэй ба Хойто Ци уласуудай хоёрдохи ниислэл байхадаа, Тайюань ехээр ургажа буддын шажанай томохон түб болоо.

562 ондо шэнэ хото баригдаһан байгаад, һүүлдэ Тан уласай үедэ (733 он) хуушан хототой ниилэһэн байгаа.

Хотынхи эгээн хуушан барилга хадаа Цзинь Цы согсобори дотор Арюун Эхын Сүмэ (хит. 聖母殿); энэ барилга 1023 ондо баригдажа 1102 ондо заһагдаһан юм.

Хотодо олон дахин хүсэтэй үер болоо: МЭҮ 453 ондо, 969 ондо; 1125 ондо дайнай үедэ хото мүхэһэн байгаа.

Мин уласай үедэ (1568) хотын хэрэм дахин баригдаһан байгаа.

XX зуун жэлдэ Синьхайн хубисхалай һүүлдэ хото Янь Сишаня жанжанай засаг доро байгаа. Милитарис хёморооной үедэ тэрэ бүхэ зүршэлдөөнһөө холо байһан ушаһаа Тайюань энхэ тайбантайгаар дэбжээ. 1936 ондо Янь Сишань коммунистуудтай нюусаар түримхэй Япондо эсэргүү нэгэдэһэн фронт тухай хэлэлсэжэ, 1937 ондо япон-хитад дайн эхилхэдээ — гоминьдангайхид ба коммунистууд хамта японшуудта эсэргүү Тайюань хажууда байлдаба.1937 оной 11 һарада Тайюань Японой эзэмдэһэн.

1945 ондо Японой буужа үгэһэнэй һүүлдэ хото дахин Янь Сишаниин захиралта доро оробо. Тэрэ эрхэтэнэй дайнай үедэ Чан Кайшиин талада коммунистуудта эсэргүү тулалдаа. Зүбхэн 1949 ондо коммунистуудай эзэлһэн байна.

Засаг захиргаанай хубаариПравить

Тайюань гэһэн хотын сомон 6 дүүргэ, 1 хотын хошуун, 3 хошуунда хубаагдана:

Газарай зураг
# Зэргэ Нэрэ Хитад бэшэг Пиньинь Хүн зон

(2003, зүүлтэ)

Дэбисхэр

(км²)

Хүн зоной

нягтарал
(хүн/км²)

 
1 Дүүргэ Синхуалин 杏花岭区 Xìnghuālǐng qū 530,000 170 3,118
2 Дүүргэ Сяодянь 小店区 Xiǎodiàn qū 470,000 295 1,593
3 Дүүргэ Инцзэ 迎泽区 Yíngzé qū 490,000 117 4,188
4 Дүүргэ Цзяньцаопин 尖草坪区 Jiāncǎopíng qū 330,000 286 1,154
5 Дүүргэ Ваньбайлинь 万柏林区 Wànbǎilín qū 500,000 305 1,639
6 Дүүргэ Цзиньюань 晋源区 Jìnyuán qū 180,000 287 627
7 Хотын хошуун Гуцзяо 古交市 Gǔjiāo shì 210,000 1,540 136
8 Хошуун Цинсюй 清徐县 Qīngxú xiàn 300,000 607 494
9 Хошуун Янцюй 阳曲县 Yángqǔ xiàn 140,000 2,062 88
10 Хошуун Лоуфань 娄烦县 Lóufán xiàn 120,000 1,290 93

АжаүйлэдбэриПравить

Хара түмэрлиг, хүнды машина бүтээлгэ, химиин, хүнгэн ажаүйлэдбэри. Тайюаниин хажууда — нүрһэнэй (Сишань), түмэрэй хүдэрэй, шохойн шулуугай олзоборилго.

ТээбэриПравить

Тайюань Усу гэһэн уласхоорондын ниидэхэ онгосын буудал аралжаанай агаарай хүдэлөөниие үйлэшэлнэ.

УларилПравить

Мусон (бороо ехэтэй) түби газарай уларилтай, үбэлдөө саһан олон бэшэ. Зундаа бороотой, хабарынь хуурай, һалхитай. Намардаа дулаахан, сэлмэг. Жэлэй дундажа температурань 9,5 ℃.

Нэгэдүгээр һарын дундажа температурань −6,4 ℃, долодугаар һарын дундажа температурань +23,5 ℃. 10 һараһаа 4 һара болотор хүйтэн, хамта 140—190 үдэр. Жэлэй дундажа шииг нойтониинь — 500 мм.

Аха дүү хотонуудПравить

Алдартай түрэһэн зонПравить

  • Ван Юэ
  • Чжао Тао

ЗүүлтэПравить