Гүн ухаан: различия между версиями

м
clean up using AWB
м (clean up using AWB)
'''Гүн ухаан''' буюу '''философи''' ([[Грек хэлэн|грек]] φιλοσοφία) — хорбоо юртэмсэ ба хүнэй ниигэмэй [[мүн шанар]], түүншэлэн хүнэй амидаралай утга ушарай талаар эсэслэн тунгаажа, али болохо түгээмлээр зүбшөөрэгдэхүйсэ тайлбарые хайжа һудлаха ухаан юм.
Гүн ухаан гэдэг [[грек хэл|грек хэлэнэй]]энэй "φίλος" буюу дураха, "σοφία" буюу сэс мэргэн гэһэн хоёр үгэнэй ниилбэрһээ гаралтай бүгөөдболоод "сэс мэргэндэ дураха" гэдэг утгаар хэрэглэгдэжэ байба.
 
Гүн ухаан гэдэг боло бидэ улам илүү мэргэн ухаантай болохо, өөрыгөө гүн [[Гүнзы]]гэй ухамсарлан улам һайн хүн болохо зорилгоор үйлдэжэ, үнэлжэ сэгнэжэ, оюун дүгнэлтэ гаргажа байгаа тэрэ аргые бүтээлшэ шүүмжэлэлтэйгээр, системтэй шэнжэлэн һудлха ябадал юм.
# '''Байгаали юртэмсые һудалха''' - Байгаалиие һудалһан эртэнэй гүн ухаантад атом болон түүнэй олон талын тухай оршин үетэй нэлээд ойролсоо онол һургаал гаргажа байгаа.
 
[[17-р зуун|17]], [[18-р зуун|18-р зуунда]]да гүн ухаантад гүн ухаан дахи хоёр уламжалалые хүные шэнжэлхэ ябадалда абаашажа нэгэтхэн байгаалиие танин мэдэхэ бидэнэй мэдэлэгэй зааг хязгаарые тодорхойлхые оролдоһон. Энэ шэнэ хандалага [[Декарт|Декартһаа]]һаа эхилжэ хүгжэлэй дээдэ оргилиинь [[Кант]] болоһон.
 
Гүн ухаантадай дотор философидо эсэргүү байра һууритай зон байһан. Гүн ухаан аша холбогдол багатай зүйлэ һудалдаг, болбол жэнхэни бэшэ хуурамша асуудалаар оролдодог, болбол оршин тогтоножо байгаа улас түрын байгуулалагые зүбтэгэхэд лэ үйлшэлдэг гэхэ мэтээр буруутгадаг байба. Манай үедэ гүн ухааные хамагай хайра найрагүй шүүмжэлһэн хүнэй нэгэ Австриин гүн ухаантан [[Витгенштайн]] байһан юм.