Чарльз Дарвин: различия между версиями

Нет описания правки
|гар = [[File:Charles Darwin Signature.svg|80px]]
}}
'''Чарльз Дарвин''' ({{lang-en|Charles Robert Darwin}}, 1809 оной 2 һарын 12 - 1882 оной 4 һарын 19) [[эволюци|эволюциин онолоороо]] алдаршаһан, [[Англи]]ин [[натуралист]], [[биологи]]ша байжээбайгаа. Дарвин анха эрдэмтэдэй дунда [[геологи]]ин һалбартаһалбарида оруулһан хуби нэмэрээрээ алдаршаһан бүгөөд үүнэй дараагаар бүхыл [[амидарал|амиды бэе]] нэгэ буюу бага тооной үбэгһөө [[байгаалиин шалгаралшэлэлгэ|байгаалиин шалгарлыншэлэлгын]] замаар хубиһажахубисажа ерэһэн хэмээн үзэжэ, үүндэ шэнжэлхэ ухаанай нотолгоое үгэшээүгэбэ.
 
ТүүнэйТүүниин амиды байха хугасаанда эволюциин онол эрдэмтэд болон юрэдын ергэдэд хүлээн зүбшөөрэгдэһэн бүгөөд байгаалиин шалгарлыншэлэлгын тухай онол 1930-аад ондо эволюциин процессиинпроцессын гол тайлбартайлбари болохонь хүлээн зүбшөөрэгдэһэн. ЭдгээрэньЭдэгээрэнь олоогой эволюциин онолынонолой гол тулгууртулгуури боложо үгэдэг.
 
Дарвинай нээлтэнь амиды бэеын олон янза байдал яажа бии болоһоные тайлбарладагаараатайлбарилдагаараа [[биологи]]ин шэнжэлхэ ухаанай тулгууртулгуури боложо үгэдэг байна.
 
== Эволюциин онолоо болобоһоруулһанболобосоруулһан ==
Дарвин [[Эдинбургэй Ехэ Һургуули]], дараань [[КембрижэйКембриджэй Ехэ Һургуули]]да һуралсажа байхадаа байгалиинбайгаалиин түүхэдэ һонирхолтой боложээболоһон байна. 1831-1836 оной хоорондо 5 жэлэйнжэлэй турша Бигль хүлэг онгосоор аялажааялжа байха ябаса дахи түүнэйтүүниин онолуудонолнууд ба ажиглалтуудажаглалтанууд [[Чарльз Лайель|Чарльз Лайелиин]] онолуудыеонолнуудые баталгаажуулжа, [[геологи]]ша болгоһон бүгөөд энэ аялалайхаа тэмдэглэлые хэблэжэ ниитлэһэнниитэлһэн түүныетүүниие алдартай номынномой зохёолшо болгожээболгобо.
 
Тэрээр аялалай ябасада суглуулһан [[амитан]] [[ургамал]], шулуужаһан амиды бэеын газар зүйн тархалтын тухай эргэлзэһээр, зүйлүүдэйзүйлнүүдэй [[трансмутаци]]ин тухай һудалжашудалжа 1838 ондо байгалиин шалгарлай тухай онолоо анха гаргажээгаргаба. Өөрын бодол һанаагаа бусад натуралистуудтай хэлэлсэжэ байһан болобошье түүнэйтүүниин геологиин ажал һаада боложо, олон жэлэй турштурша онолоо болобосруулхаболобосоруулха шаардалагатай байба. 1858 он хүртэлхүрэтэр онолоо болобосруулһаарболбосоруулһаар байталбайтар өөрын онолтой түсэтэйтүһэтэй онолой тухай [[Альфред Рассел Уоллес]] түүндэ эссе бэшэжэ ябуулһанаар, хоёулангын онолые даруй хамтад хэблүүлжээхэблүүлбэ.
 
== Мүн үзэхэ ==